چکیده
حق حیات ازجمله مهم‌ترین حقوق موضوعه برای انسان است که در ادیان الهی و اسناد بین‌المللی معاصر موضوعیت مربوط به خود را داشته است. علاوه‌بر این، حق حیات ازجمله مهم‌ترین اصول حقوق فطری است و دفاع قانونی از این حق و تأمین زیرساخت‌های امنیتی لازم برای آن از ضروریات اجتماعی تلقی می‌شود. در ادیان الهی، به‌ویژه دین اسلام نیز، حق حیات به‌مثابة موهبت الهی برای همة انسان‌ها، اعم از زن و مرد، به‌رسمیت شناخته شده است و ضمن محکومیت دخترکشی، زن و مرد را از یک نفس شناخته، کشتن به ناحق انسان‌ها را جنایت علیه بشریت معرفی می‌کند. در دوران معاصر، برخی از نظام‌های حقوقی دنیا، ازجمله حقوق جهانی بشر، از دیدگاه غرب کرامت انسانی را، که از جلوه‌های حق حیات است، در کرامت ذاتی محصور کرده‌اند و از کرامت ارزشی سخنی به میان نمی‌آورند؛ حیات انسان را در بعد مادی نگریسته‌اند و حیات معنوی را نادیده انگاشته‌اند. در این مقاله، پس از مرور مستندات حق حیات در اسناد بین‌المللی غرب معاصر، با رویکردی تطبیقی به حوزة معناییْ موضوع، قلمرو، و دامنة حق حیات برای زنان از دیدگاه اسلام و اسناد بین‌المللی مشخص شده، سپس مقایسه و مقابله شده است.
کلیدواژگان:حق حیات؛ زن؛ حقوق بشر؛ انسان؛ حیات اجتماعی؛ حقوق فطری

نویسندگان:شهلا باقری؛ آرزو ملکشاه

مقاله 1، دوره 2، شماره 4، زمستان 1390

چکیده
هدف این تحقیق مقایسه وضعیت اعتیاد به اینترنت در بین دانشجویان دختر و پسر دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بود. جامعه آماری همه دانشجویان مشغول به تحصیل در دانشگاه‌های دولتی شهر تهران در سال 1390 را دربر می‌گرفت و نمونه تحقیق شامل 1500 نفر بود. برای انتخاب نمونه ابتدا 6 دانشگاه شامل دانشگاه‌های تهران، علامه طباطبایی، امیرکبیر، شریف، علم و صنعت، و الزهرا از میان دانشگاه‌های دولتی شهر تهران به‌طور تصادفی انتخاب شدند. سپس از هر دانشگاه 6 دانشکده و از هر دانشکده 10 کلاس به روش تصادفی انتخاب شدند. دانشجویان این کلاس‌ها اعضای نمونه تحقیق را تشکیل می‌دادند. آزمودنی‌ها پرسش‌نامه اعتیاد به اینترنت یانگ و پرسش‌نامه اطلاعات جمعیت‌شناختی را تکمیل کردند. نتایج با روش t مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه، و آزمون شفه تجزیه و تحلیل شد. تحلیل نتایج نشان داد:
۱. دختران دانشجو بیش از پسران به اینترنت معتادند؛
۲. دانشجویان رشته‌های فنی مهندسی، اعم ‌از دختر و پسر، بیش از بقیه رشته‌ها به اینترنت معتادند؛
۳. دانشجویان غیر خوابگاهی بیش از دانشجویان خوابگاهی به اینترنت معتادند؛ ۴. ۸/۹% دانشجویان معتاد (۹/۵% دختران و ۸/۳% پسران) به اینترنت و ۱۰/۸% از آن‌ها در معرض خطر ابتلا به اعتیاد اینترنتی‌اند.
کلیدواژگان:اعتیاد به اینترنت؛ دانشجویان؛ جنسیت؛ دانشگاه دولتی؛ میزان شیوع

نویسنده:سیدمحمد حسینی بهشتیان

مقاله 2، دوره 2، شماره 4، زمستان 1390

چکیده
ازدواج یکی از سنت‌های مهم و پسندیده‌ تمامی جوامع بشری است. در جامعۀ اسلامی ما ازدواج بر دو نوع است: ازدواج دائم و ازدواج موقت. اقدام به ازدواج موقعیت اجتماعی خود را ایجاب می‌کند و انتخاب یکی از این دو نوع ازدواج مشروع نیز موقعیت خود را می‌طلبد. مطالعه احکام خانواده در اسلام نشان می‌دهد که نظر شارع مقدس در صحه‌گذاشتن بر ازدواج موقت برای پیش‌گیری از رواج فحشا و در بسیاری از حالات، مقدمه یا تقویت ازدواج دائم است. خانوادۀ کامل با وجود پدر، مادر، و فرزندان شکل می‌گیرد. به‌رغم تغییرات به‌وجودآمده در عصر مدرن در بسیاری از جوامع، معمولاً پدر نان‌آور و تأمین‌کنندۀ هزینه‌های خانواده و پشتیبان اجتماعی آن است، مادر به نگه‌داری و تربیت فرزندان می‌پردازد، و فرزندان با جامعه‌پذیری در خانه و دیگر نهاد‌های تربیتی، برای پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی آینده آماده می‌شوند. با مرگ پدر یا طلاق، خانواده ناقص می‌شود و این نقص، برای اعضای باقی‌مانده، مسائل و مشکلاتی ایجاد می‌کند. در کشور ما، دو نهاد با عنوان‌های «سازمان بهزیستی» و «کمیتۀ حضرت امام خمینی (ره)» برخی از این‌ خانواده‌ها را تحت پوشش و سرپرستی خود قرار می‌دهند. ازدواج مجدد راه حلی برای جبران جایگاه پدر ازدست‌رفته است. مطالعه حاضر، با هدف بررسی نگرش زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد حضرت امام خمینی (ره) شهر شیراز به ازدواج موقت انجام شده است. در این مطالعه، از سه منطقه تحت پوشش کمیته امداد در شهر شیراز، برای نمونه از میان 13 هزار و 248 زن تحت پوشش، 400 زن سرپرست خانوار بررسی شده‌اند. اطلاعات جمع‌آوری‌شده در پرسش‌نامۀ خودساخته نشان می‌دهد که سن زن، علت قبولی سرپرستی، نیازهای اقتصادی، نیازهای امنیتی، نیازهای جنسی و فرهنگی، تعداد فرزندان، میزان مستمری دریافتی از کمیته امداد، امکانات رفاهی، و تحصیلات زن با نگرش زن به ازدواج موقت در ارتباط‌اند.
کلیدواژگان:خانواده؛ ازدواج؛ ازدواج موقت؛ زنان سرپرست خانوار؛ طلاق

نویسندگان:سید سعید زاهد؛ بهناز خیری خامنه

مقاله 3، دوره 2، شماره 4، زمستان 1390

چکیده
امروزه هر از چندگاهی بشر مدعی می‌شود جریان‌های جدیدی را با هدف برقراری عدالت در سطوح گوناگون جامعه شناسایی و طراحی کرده است. یکی از این جریان‌های جدید که مدعی دفاع از حقوق زنان، به‌ویژه با ویژگی‌های غربی آن است، به نام «فمینیسم» (feminism) چهره نشان داده است. این پدیده در کشور ما نیز مدتی است با نام «فمینیسم اسلامی» مطرح شده است. ‌‌این مقاله بر آن است که با نگاهی انتقادی این پدیده را واکاوی کند، و ضمن نقد و بررسی آن، در چهارچوب مطالعه‌ای پیمایشی، به تعیین میزان گرایش به این مکتب در میان دانشجویان دختر مؤسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی استان یزد بپردازد. نتایج تحقیق نشان می‌‌دهد که دانشجویان دختر مؤسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی یزد از میان ابعاد چهارگانة فمینیسم اسلامی به بعد «تساوی و تشابه حقوق زن و مرد» گرایش دارند و دیدگاه ‌آنان در خصوص سه بعد دیگر منفی است. هم‌چنین، از میان شاخص‌های فرعی فمینیسم اسلامی، شاخص فرعی «مشارکت یک‌سان زن و مرد در تربیت فرزندان» با رتبة میانگین 74/574 بیش‌ترین میزان شدت را دارد و شاخص فرعی «مناسب و کافی‌نبودن فرصت‌های موجود در جامعه برای زنان» با رتبة میانگین 44/383 کم‌ترین میزان شدت در میان دانشجویان مذکور است.
کلیدواژگان:فمینیسم؛ گرایش‌های فمینیستی؛ فمینیسم اسلامی؛ حقوق زنان؛ عدالت جنسیتی؛ دانشجویان دختر

نویسنده:میثم شفیعی رودپشتی؛ حمیدرضا خسروانیان

مقاله 4، دوره 2، شماره 4، زمستان 1390

چکیده
این پژوهش درصدد بررسی نقش زنان مترجم، در تاریخ ترجمه ایران، در 100 سال ‌اخیر است. روش پژوهش توصیفی است و از دو ابزار پرسش‌نامه و مصاحبه (جمعاً با 54 صاحب‌نظر ترجمه) برای گردآوری داده‌ها استفاده می‌کند. داده‌ها، پس از طبقه‌بندی و کدگذاری، با نرم‌افزار SPSS تحلیل می‌شود. یافته‌های این پژوهش نشان داد که بانوان مترجم به‌رغم مشکلات اقتصادی، اجتماعی، و خانوادگی نقشی تأثیرگذار در تاریخ ترجمه و نیز ادبیات ایران داشته‌اند. ادبیات کودک مطلوب‌ترین حوزه ترجمه برای آن‌ها بوده و بیش‌ترین آثار از انگلیسی به فارسی ترجمه شده است. به‌‌نظر می‌رسد سطح تحصیلات خانواده عامل مهمی در پیشرفت آنان بوده است. موفقیت آنان با توجه به مشکلات فراوانشان نشانه واضحی است که پشتکار، آموزش، و تجربه عوامل حقیقی موفقیت آنان بوده‌ است.
کلیدواژگان:نقش زنان مترجم؛ تاریخ ترجمه؛ ایران؛ 100 سال اخیر

نویسندگان:منیره قربانی؛ علی رحیمی؛ حسین حیدری تبریزی

مقاله 5، دوره 2، شماره 4، زمستان 1390