چکیده
در میان تحقیقات علوم انسانی در ایران، موضوعات زنان، با آنکه دارای عناوین متنوع و متعددی است، ولی جزء رشته‌های نوپا و جدید محسوب می‌شود؛ ودر نظام علمی کشور، اهمیت این‌ دانش به لحاظ سیاسی، فرهنگی و اقتصادی مورد کم‌توجهی قرار‌گرفته ‌است.
در مقاله حاضر، به بررسی‌ اجمالی تغییرات پدید آمده نسبت به جایگاه زنان در ایران، چالش‌ها و موضع‌گیری‌های دوگانه در مورد موضوعات مبتلا به آنان (مانند تناقصی تحصیل و اشتغال) پرداخته‌شده و ضرورت تولید و تنظیم الگوی سازمان‌یافته و متناسب با جامعه‌ی اسلامی ـ ایرانی به‌عنوان خلاء اصلی به‌خصوص در بخش‌های پژوهشی و تحقیقات علوم انسانی و مطالعات زنان، اشاره‌شده است.
این مقاله، در برگیرنده‌ی گزارشی از طرح پژوهشی انجام‌گرفته در گروه بررسی مسائل زنانِ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است. در این پژوهش علاوه بر گزارش روند تحقیقات در موضوعات مربوط به زنان در بیست سال گذشته (1363-1383)، الگویی جامع شامل 27 متغیر سه بُعدی به‌عنوان شاخصه‌ی ارزیابی معرفی‌می‌شود که این پژوهش را از تحقیقات مشابه آن متمایزمی‌نماید.
یافته‌های تحقیق حاضر حاکی از آنند که تحقیقات و تألیفات بیشتر در موضوعات فردی زنان، با پیروی از شرایط اجتماعی به‌جای نگرش به ابعاد توسعه‌ای از جمله محورهای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی بوده است؛ به علاوه، الگوی خاصی که مبین سیر مشخص و حاکم بر جهت تحقیقات باشد، یافت نشد.
کلیدواژگان:تحقیقات زنان؛ ارزشیابی؛ توسعه علمی؛ علوم انسانی

نویسنده:ثریا مکنون

مقاله 7، دوره 1، شماره 1، تابستان 1389

چکیده
زمینه و هدف: ناباروری و نگرش به آن، زندگی زوجین را با انواع آشفتگی‌های هیجانی مواجه می‌سازد. پژوهشگران بروز رفتارهای تکانشی، افسردگی، احساس درماندگی، اضطراب، تشویش و باورهای منفی نسبت به خود را در مورد افراد نابارور گزارش نموده‌اند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیرناباروری و نقش آن در بروز اختلالات جنسی و همسرآزاری در مورد زنان نابارور متأهل شهر مشهد است. این پژوهش به روش توصیفی و از نوع علّی ـ مقایسه‌ای انجام شده است: از‌میان مراجعه‌کنندگان به کلینیک پزشکان متخصص زنان در ماه‌های اردیبهشت و خرداد سال 1388، تعداد 200 نفر زن (100 نفر بارور و100 نفر نابارور) به شیوه تصادفی ساده انتخاب و پس از رعایت ملاحظات اخلاقی، پرسشنامه خشونت خانوادگی و رضایتمندی جنسی بر‌روی آنان اجرا شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 16 و با توجه به ماهیت سازه مورد نظر از‌طریق روش‌های آماری t، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس دو عاملی تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها بیانگر آن است که خشونت روانی، فیزیکی و اقتصادی بر روی زنان نابارور بیشتر از زنان بارور است. همچنین بین هیچ‌کدام از انواع همسرآزاری مردان در مورد همسرانشان، و اختلالات جنسی زنان نابارور و نیز بین وضعیت باروری و میزان تحصیلات زنان رابطه تعاملی معناداری وجود ندارد. نتیجه اینکه ناباروری زنان می‌تواند موجب بروز انواع اختلالات جنسی آنان شود، که این عامل موجب می‌شود در‌معرض انواع خشونت‌های روانی، فیزیکی و اقتصادی از سوی همسرانشان قرار گیرند.
کلیدواژگان:ناباروری؛ همسرآزاری؛ اختلالات جنسی

نویسندگان:غلامرضا تبریزی؛ سحر تبریزی؛ مرضیه وطن‌خواه

مقاله 1، دوره 1، شماره 2، زمستان 1389

چکیده
امروزه زنان معمار با آنکه بخش کثیری از جامعه معماری ایران را تشکیل می‌دهند، اما در حوزه‌های پژوهشی، آموزشی، اجرایی و حرفه‌ای، اقتدار لازم را ندارند و سهم شایسته‌ای در عرصه‌های مدیریتی به دست نیاورده‌اند. مدیران و کارفرمایان به علل مختلف از جمله داشتن مسئولیت‌هاى خانوادگى بیشتر، قدرت‌بدنى کمتر و اعتقاد به ناتوانى در نظارت و سرپرستى، زنان را براى حضور در کارگاه‌ها و امور اجرایى نامناسب مى‌دانند و در شرایط یکسان، جنسیت مرد را براى این گونه امور ترجیح مى‌دهند که این مسئله زنان را به سمت فعالیت‌های دفترى محدود می‌نمایند. در این نوشتار، ضمن مطالعاتی در‌باب وضعیت کنونی زنان معمار در ایران و جهان، موانع پیش روی آنان در شرایط گوناگون را شناسایی و با کشف این موانع، راهکار‌های مناسبی بر‌حسب شرایط و امکانات بالقوه و بالفعل برای توسعه این فرایند انتخاب می‌شود.
 
محدودیت‌ها و موانع ایجاد شده بر‌سر راه فعالیت‌های آنان جمع‌بندی و در سه بخش اصلی بررسی و درباره بحث می‌شود: 1. فردی، 2. سازمانی و 3. موانع اجتماعی.
کلیدواژگان:زن؛ معماری؛ مدیریت؛ موانع؛ راهکار

نویسندگان:مریم حقایق؛ مجتبی خوارزمی

مقاله 2، دوره 1، شماره 2، زمستان1389

چکیده
یکی از پایه‌های مهم توسعه پایدار، تربیت نیروی انسانی کارآمد است که برای کشورهای در‌حال توسعه‌ای چون ایران، ضرورتی حیاتی به شمار می‌رود. زنان به‌عنوان نیمی از نیروی انسانی، یکی از مهم‌ترین منابع برای تحقق اهداف توسعه محسوب می‌شوند. از آنجا که توازن امکانات و توزیع متعادل فرصت‌های موجود از‌جمله توزیع برابر فرصت‌های آموزشی به‌جهت نقش تعیین‌کننده آن در توسعه انسانی، اهمیت فراوانی دارد، در این مقاله سعی شده‌ است در تبیین مسئله زنان و دسترسی به آموزش عالی و پیامدهای آنان در کشورهای درحال توسعه‌ای نظیر ایران، روند رو به رشد کمی و کیفی این پدیده بررسی و معلوم شود پیامدهای افزایش حضور زنان در آموزش عالی بدون انطباق با نیازهای لحاظ‌نشده در برنامه‌ریزی اقتصادی و فرهنگی توسعه کشور نه‌تنها نمی‌تواند فرصتی سازنده تلقی شود بلکه زنان تحصیل‌کرده را با دشواری‌های بسیاری در حوزه زندگی شخصی، اجتماعی و اقتصادی رو‌به‌رو می‌سازد.
کلیدواژگان
توسعة پایدار؛ تعلیم و تربیت؛ توسعة منابع انسانی؛ آموزش عالی؛ سهمیه‌بندی جنسیتی

نویسنده:ژاسنت صلیبی

مقاله 3، دوره 1، شماره 2، زمستان 1389

چکیده
در این پژوهش، پس از واکاوی ادبیات تجربی و نظری پیرامون موضوع، سعی شده است با رویکرد نوینی به پدیدۀ حجاب توجه شود؛ بر همین اساس، بر‌خلاف تحقیقات پیشین که در آنها، حجاب یا پوشش اسلامی و امنیت به‌طور منفک بررسی شده بود، در این پژوهش، رابطه بین حجاب و امنیت اجتماعی در‌بین زنان بررسی شده است.
از آنجا‌که حجاب زنان یکی از ارکان اصلی نظام ارزشی جامعۀ ما قلمداد می‌شود، نوع آن در‌بین زنان می‌تواند اهداف مهمی‌ را در جامعه دامن زند پوشش غیر‌اسلامی ‌زنان، خود، می‌تواند زمینه‌ساز برخی هنجارشکنی‌ها و فرصت مناسبی برای تهدیدگران اجتماعی باشد، و به همین دلیل انجام چنین پژوهشی ضرورت پیدا می‌کند. این پژوهش در بین 1000 نفر از زنان تهران با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای در اماکن عمومی شهر تهران اجرا و اطلاعات از‌طریق پرسشنامه و مصاحبه شفاهی گردآوری شده است. یافته‌های حاصل از این پژوهش با کاربرد آماره‌هایی چون Eta، ضریب توافقی پیرسون(Contingency Coefficient) و F تحلیل شده است و نشان می‌دهد که بین نوع حجاب زنان و میزان امنیت اجتماعی آنها، و نوع تهدیدات وارده به آنها و احساس امنیت فردی آنها، رابطۀ معنی‌داری به‌لحاظ آماری وجود دارد. همچنین نتایج به‌دست آمده از اجرای رگرسیون تصنعی، بیانگر آن است که مقدار واریانس تبیین‌شدۀ متغیر امنیت اجتماعی با نوع پوشش 22/0 است.
کلیدواژگان:حجاب (اسلامی و غیر‌اسلامی)؛ امنیت اجتماعی؛ امنیت فردی؛ امنیت سیاسی؛ امنیت فرهنگی؛ امنیت اجتماعی ـ فردی

نویسنده:پوراندخت فاضلیان

مقاله 4، دوره 1، شماره 2، زمستان 1389