چکیده مقدمه: در طی دهه‌های اخیر خشونت خانوادگی به صورت یک پدیده همه‌گیر و در حال افزایش درآمده است که اکثر قربانیان آن زنان هستند و افراد با مشخصات فردی، خانوادگی و اجتماعی – اقتصادی ممکن است در معرض خطر برای این مشکل یا تشدید آن باشند. هدف: تعیین مشخصات زوجین و ارتباط آن با نوع و شدت همسرآزاری در زنان مراجعه کننده به دادگاه خانواده شهر تهران در سال 1378. نوع پژوهش: پژوهش به صورت مقطعی و از نوع توصیفی – ارتباطی انجام شد. بدین صورت که با استفاده از پرسشنامه دو قسمتی که قسمت اول آن مربوط به مشخصات فردی، خانوادگی و اجتماعی اقتصادی زوجین و قسمت دوم آن مقیاس شاخص همسرآزاری (آی.‌اس.آ) برای تعیین نوع و شدت آزار بود، در طی یک مرحله داده‌های مورد نظر جمع‌آوری و توصیف شد و پس از آن ارتباط بین مشخصات زوجین با نوع و شدت آزار تعیین گردید. نمونه پژوهش: نمونه این پژوهش را 110 نفر زنانی تشکیل داد که به شعب مجتمع قضائی خانواده تهران به دلیل شکایت از آزار جسمی و یا روانی از طرف همسرشان مراجعه کرده و با روش نمونه‌گیری مستمر وارد پژوهش شدند. نتایج: در تجزیه و تحلیل یافته‌ها با استفاده از آنالیز رگرسیون چند متغیره و ضریب همبستگی پیرسون آزمون کای اسکوئر، آنالیز واریانس، آزمون مستقل مشخص شد که سن زن با شدت آزار ارتباط معکوس دارد (4% = V- P ). ولی با افزایش سن مرد شدت آزار بیشتر می‌شود (5% = P-V ). پایین بودن تحصیلات در زنان، متولد شدن شوهر در روستا، اعتیاد زن و شوهر، بیماری بودن شوهر، اختلاف سنی زیاد، تعدد زوجات شوهر، دارا بودن فرزند از ازدواج قبلی، مطابق میل نبودن جنسیت فرزندان، ازدواج فقط با خواست خانواده، خانه‌دار بودن زنان و عادی بودن خشونت در والدین و خانواده مرد، محدودیت ارتباطات اجتماعی و مرد‌سالاری با شدت آزار ارتباط مستقیم داشته ولی سایر مشخصات زوجین با شدت آزار ارتباطی نداشت ولی به علت این که کلیه زنان هم آزار جسمی و هم آزار روانی را با هم تجربه کرده بودند، تعیین ارتباط بین نوع آزار و مشخصات میسر نبود. بحث: از یافته‌های مشخص شد که آزار زنان در تمام طبقات اجتماعی – اقتصادی رخ می‌دهد ولی در گروه‌هایی از زنان با شدت بیشتری رخ می‌دهد که باید مورد توجه قرار گیرد. با توجه به مشخصات زوجین می‌توان همسران مذکور را در همان لحظه اول در درمانگاهها، اورژانس‌ها و ... شناسایی کرد و با ارائه آموزش و حمایت و ارجاع از صدمات بعدی جسمی و روانی پیشگیری نمود و همچنین با بررسی شیوع و عوامل موثر در همسرآزاری و همچنین میزان آگاهی از خشونت در سطح جامعه و سایر تحقیقات ممکن می‌توان آگاهی پرسنل بهداشتی و عموم مردم را در مورد خشونت علیه زنان افزایش داد.