چکیده این پژوهش نتیجه بررسی‌های اولیه در زمینه «جنسیت و روح از منظر حکمت متعالیه» می‌باشد و مشتمل بر چهار فصل است. منظور از جنسیت در اینجا توانمندی‌های رفتارها، بینش‌ها و گرایش‌های متفاوت زنان و مردان است که تجربه و علم آنها را اثبات کرده است و منظور از روح، همان نفس ناطقه انسانی است که انسان را از سایر حیوانات متمایز می‌کند. در این پژوهش ارتباط دو مقوله جنسیت و روح مورد بررسی قرار گرفته؛ یعنی این که آیا زن و مرد علاوه بر جسم در روح نیز تفاوت دارند؟ برای پاسخ به این پرسش به صورت اثباتی دو راه حل وجود دارد: 1- بر اساس مبانی حکمت متعالیه، نفس انسانی فاعل و علت همه افعال است و حتی افعال نباتی را هم نفس انسانی انجام می‌دهد. از سوی دیگر، بنا بر اصل سنخیت میان علت و معلول، از علت معین فقط معلول معین صادر می‌شود و معلول معین فقط از علت معین صحت صدور دارد و لذا اگر ما در رفتارها و گرایش‌ها و بینش‌های زنان و مردان تفاوت می‌بینیم، می‌توانیم منشأ این تفاوت‌ها را نفس آنها بدانیم، چرا که نفس انسانی فاعل همه این افعال است و نتیجه که زن و مرد از جهت روح و نفس با یکدیگرمتفاوتند. 2- باتوجه به مسأله رابطه جوهر و عرض که رابطه عینیت خارجی است و این که اختلاف اعراض نشانه اختلاف جواهر است و با توجه به مسأله حرحت جوهری و شمول آن نسبت به نفس انسان و اینکه انسان نوع واحد نیست بلکه جنسی است که تحت آن انواع قرار دارند، می‌توان گفت زن و مرد دو نوع از انسان هستند؛ یعنی انسان جنس است و مذکر و مؤنث، نه به معنای مادی و بدنی، بلکه به معنای همان خصوصیاتی که هر کدام دارند، دو نوع هستند و در نتیجه از جهت روح با یکدیگر متفاوتند.