چکیده: «تحقیق درباره بررسی شروط ضمن عقد نکاح» الزام و التزام به شروط، براساس ادله چهار‌گانه واجب و لازم است. از جمله ادله از کتاب حکیم آیه شریفه «اوفوا بالعقود» و روایاتی نظیر «المؤمنون عند شروطهم» و اجماع علما و بلکه بنای عقلا و سیرة کل مردم می‌باشد. و چنانچه شرط از شرایط صحت برخور‌دار باشد از هر سه نوع، شرط فعل، شرط نتیجه و شرط صفت که باشد، در ضمن هر عقدی قرار گیرد، لازم‌الوفا می‌باشد. منتها اثر این شروط در سایر عقود با عقد نکاح از جهاتی متفاوت است. در اثر تخلف از شرط صفت خیار فسخ نسبت به نکاح وجود دارد، اما در اثر تخلف از شرط فعل و شرط نتیجه چنین ضمانتی اجرایی وجود ندارد و شرط خیار فسخ نسبت به نکاح باطل است؛ ولی نسبت به مهریه در عقد نکاح دائم صحیح است و عقد صحیح است و در عقد نکاح موقت شرط خیار فسخ نسبت به مهریه باطل و موجب بطلان عقد است، چون در نکاح موقت، مهریه و مدت معین دو رکن اساسی عقد است و در صورت انهدام یکی از ارکان باعث از بین رفتن کل عقد می‌شود. شرط عدم نفقه در عقد دائم، شرط پرداخت نفقه و توارث در عقد موقت، شرط ادامه تحصیل و یا اشتغال زوجه در عقد دائم، شرط تعیین و اختیار محل و نوع سکونت به نفع زوجه، شرط عدم طلاق و سهم‌شدن در دارایی مرد در صورت طلاق، شرط اجرت بر امور خانه‌داری و حق‌التربیه، شروط صحیح و الزام‌آور هستند. شرط عدم ازدواج مجدد، هر چند نظریه مشهور مبنی بر نامشروع بودن آن است اما بر طبق روایات و ادله‌ای که توضیح دادیم، چنین شرطی صحیح می‌باشد؛ ولی در اثر عدم التزام به این شرط در بطلان و صحت عقد دوم و آثاری که بر این ازدواج مترتب می‌شود اختلاف نظر وجود دارد. شرط وجود صفت خاص در یکی از زوجین صحیح و عدم صفت مشروط، باعث ایجاد حق خیار فسخ می‌شود. شرط وکالت زوجه در طلاق خویش در بروز بعضی از مشکلات مذکور در عقد‌نامه ازدواج بر طبق نظر مشهور فقها جایز است و اگر وکالت به صورت شرط نتیجه در ضمن عقد نکاح شرط شود، وکالت در طلاق منجز و غیر‌قابل عزل خواهد بود. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده