چکیده: موضوع بلوغ یکی از دو پایه اصلی تکلیف است چه اینکه پایه اصلی دیگر آن عقل است و از باب اینکه موضوع علم فقه فعل مکلف است، اهمیت آن مشخص می‌شود. در این رساله ابتداء در بخش اول بلوغ از حیث لغت، اصطلاح و علوم روز مورد بررسی قرار گرفت در ادامه مباحثی در خصوص موضوع بلوغ در کتب مختلف فقهی و بعضی از ملاک‌های آن و گستره بحث بلوغ در فقه شیعه مطرح شد و در پایان سن بلوغ در قوانین جمهوری اسلامی ایران بصورت اجمالی مورد بررسی قرار گرفت. در بخش دوم این رساله به بررسی این موضوع در فقه شیعه پرداختیم که براساس ادله اربعه ابتداء ادله قرآنی بلوغ را که در پنج کله : 1ـ بلوغ حلم 2ـ بلوغ نکاح 3ـ بلوغ اشد 4ـ بلوغ سعی 5ـ بلوغ رشد در قرآن آمده مورد بررسی قرار داده و در فصل بعدی ادله روانی بلوغ را که بیشترین بحث پیرامون موضوع را به خود اختصاص داده است مورد تحقیق و بررسی قرار دادیم سپس در فصل سوم، فتاوای فقیهان را در این خصوص بصورت اجمالی بررسی نموده و ادعاهای اجماع یا عدم آن را از کتب فقیهان مورد بررسی قرار دادیم در خاتمه مباحثی پیرامون اصول عملی در خصوص موضوع مطرح شد و نتیجه تحقیقات و تتبعات این شد که اتمام 9 سال قمری برای دختر و اتمام 15 سال قمری برای پسر بیشترین طرفدار را دارد. ضمن اینکه در پسران اگر هر کدام از دو علامت دیگر (اثبات، احتلام) قبل از 15 سالگی محقق شوند فرد بالغ خواهد بود و از باب اینکه قریب به اتفاق این دو علامت قبل از نه سالگی اتفاق نمی‌افتد و اگر احیاناً اتفاق افتاد ظاهراً حکم به بلوغ نمی‌شود. لذا عملاً تنها راه بلوغ دختران اتمام نه سالگی است. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده