چکیده انحرافات اجتماعی و به ویژه انحرافات زنان، سلامت و امنیت روانی، اجتماعی و حتی سیاسی و اقتصادی جامعه را تهدید می‌کند و جامعه برای بقا و پایداری خود بایستی تدابیر مناسبی جهت جلوگیری از انحرافات زنان بزهکار و اقداماتی جهت بازپروری آنها به عمل آورد و این امر جز از طریق شناخت دقیق عوامل زمینه‌ساز و تشدید کننده گرایش به انحرافات امکان‌پذیر نیست. پژوهش حاضر به بررسی ویژگی‌های روانشناختی (هیجان‌طلبی، هوش، عزت نفس و هویت) در زنان ویژه و مقایسه آنها با زنان عادی پرداخته است. فرضیه‌های این پژوهش عبارتند از: 1- هیجان طلبی زنان ویژه در مقایسه با زنان عادی در سطح بالاتری قرار دارد. 2- زنان ویژه در مقایسه با زنان عادی از بهره هوش کمتری برخوردارند. 3- عزت نفس زنان ویژه در مقایسه با زنان عادی در سطح پایین‌تری قرار دارد. 4- دو گروه زنان ویژه و زنان عادی از لحاظ منزلت هویتی با هم تفاوت دارند. برای بررسی فرضیه‌های فوق، از میان زنان ویژه 15-35 ساله تعداد 60 نفر انتخاب شدند که 30 نفر آنان از مراکز بازپروری زنان آسیب‌دیده اجتماعی سازمان بهزیستی و 30 نفر دیگر از میان زنانی که به دلیل ارتکاب جرایم منکراتی و روسپیگری در بازداشتگاه اوین زندانی شده بودند، انتخاب شدند. علاوه بر آن، تعداد 60 نفر از زنان ساکن در 4 منطقه شمال، جنوب، شرق و غرب تهران به عنوان گروه کنترل به روش تصادفی انتخاب شدند. همچنین، آزمودنی‌های گروه کنترل از لحاظ متغیرهای سن، تحصیلات و تا حدودی شرایط اقتصادی – اجتماعی با گروه آزمایش همتا شدند. سپس، هر دو گروه به سؤالات آزمون هیجان‌طلبی زاکرمن، آزمون هوش ریون بزرگسالان، پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت و پرسشنامه سنجش عینی منزلت هویت من آدامز پاسخ دادند. به منظور آزمون فرضیه‌های پژوهش، از آزمومن‌های آماری T برای مقایسه میانگین‌های دو گروه مستقل و آزمون همگونی 2x استفاده شد. نتایج آزمون فرضیه‌ها نشان داد که میزان هیجان‌طلبی زنان ویژه به صورت معنی‌داری بالاتر از زنان عادی است. به علاوه، نتایج حاصل از اجرای آزمون t در خرده عامل‌های مقیاس هیجان خواهی نشان داد که زنان ویژه در عوامل ملال‌پذیری، بازداری‌زدایی و تجزیه‌طلبی به صورت معنی‌داری نمرات بالاتری در مقایسه با زنان عادی دارند. اما تفاوت حاصله در عامل هیجان‌طلبی و ماجراجویی بین زنان ویژه و عادی معنی‌دار نبود. همچنین، نتایج حاصل از اجرای آزمون هوش در دو گروه نشان داد که از حیث بهره هوشی، زنان ویژه نمرات پایین‌تری در مقایسه با زنان عادی به دست آوردند. (میانگین هوشبهر زنان عادی 109 و زنان ویژه 95 می‌باشد). علاوه بر این، یافته‌های پژوهش حاکی است، زنان ویژه در مقایسه با زنان عادی از عزت نفس پایین‌تری برخوردارند. اما نتایج حاصل از اجرای پرسشنامه هویت و انجام آزمون 2x روی داده‌ها حاکی است، نه در بعد هویت عقیدتی و نه در بعد هویت بین شخصی، بین دو گروه زنان ویژه و عادی تفاوت معنی‌داری وجود ندارد و از لحاظ قرار گرفتن در 4 منزلت هویتی سردرگم، دنباله رو، بحران زده و هویت یافته توزیع فراوانی دو گروه زنان ویژه و عادی با هم یکسان است.