جمعه, 16 بهمن 1394 ساعت 11:34

نهمین نشست علمي- پژوهشي با عنوان«نقد ادله فقهی محرومیت زنان از حقوق سیاسی اجتماعی» برگزار شد

نوشته شده توسط 

نهمین نشست از سلسله نشست­های علمی ـ پژوهشی به همت معاونت پژوهشی جامعةالزهرا(س) با موضوع «نقد ادله فقهی محرومیت زنان از حقوق سیاسی اجتماعی» در تاریخ ۲/۱۰/۹۴ برگزار شد.
 در این نشست حجةالاسلام والمسلمین دکتر محسن ملک­افضلی با بیان اینکه فقه اسلام، فقهی پویا و در حال پیشرفت و تکامل است و هیچ­گاه ایستا نبوده و رکود نداشته است، گفت: در خصوص بحث نشست، فقه امروز با فقه ۳۰ سال پیش بسیار متفاوت شده است. در ابتدای پیروزی انقلاب که بحث ریاست­جمهوری زنان مطرح شد، در مجلس بررسی نهایی قانون اساسی یکی از اشکالاتی که مطرح شد شرط مرد بودن رئیس جمهور بود و در بررسی نهایی به خاطر برخی اعتراضات، نهایتا کلمه مرد بودن از شرایط رئیس جمهور برداشته شد و به جای آن کلمه رجال سیاسی قرار گرفت. شهید بهشتی به عنوان نایب رئیس این مجلس در پاسخ به سؤال خبرنگاران مبنی بر اینکه چرا در جمهوری اسلامی زنان نمی­توانند رئیس جمهور شوند گفت: تا الان فقه ما ولایت سیاسی زن را به رسمیت نشناخته است، اما ممکن است در آینده فقه پیشرفت کند به­طوری که تصدی زن بر ولایت سیاسی امکان­پذیر باشد. از چند سال پیش نیز محققان کوشیده­اند ادله محرومیت زنان از مناصب سیاسی و اجتماعی را نقد کنند و زمینه حضور آنان را در این زمینه­ها فراهم نمایند.


ایشان در بیان حقوق فردی و اجتماعی، حقوق اجتماعی را شامل حقوق فرهنگی، اقتصادی، قضایی، سیاسی و اجتماعی به معنای خاص دانست و گفت: حقوق سیاسی یعنی حق مشارکت سیاسی برای افراد ملت که به دو نحو کلی ظاهر می­شود: یکی حق انتخاب شدن و اینکه افراد خود را در معرض آرای مردم قرار می­دهند تا مردم آنان را برای تصدی مناصب سیاسی انتخاب کنند و دیگری حق انتخاب کردن و داشتن حق رأی همه مردم است که بدین وسیله می­توانند آزادانه انتخاب کنند. یکی از جرقه­های اصلی انقلاب اسلامی بحث مشارکت سیاسی زنان بود. حق اجتماعی را نیز حق حضور زن در اجتماع برای تصدی مشاغل اجتماعی دانستند.
 
در ادامه ایشان به جواز یا عدم جواز حضور زن در اجتماع و برخورداری از حقوق سیاسی اجتماعی اشاره کرده و گفت: در این باره سه نظریه فقهی «منع مطلق»، «جواز مطلق» و «تفصیل» وجود دارد که بنابر شرایطی جایز است زنان در جامعه حضور داشته باشند. هم­چنین بر اساس مبانی فقهی و اصولی دو اصل اولی وجود دارد که برای عبور از این دو اصل به دلایل قوی نیاز است؛ اصل اول اینکه همه مردم اعم از زن و مرد در برخورداری از حقوق با یکدیگر مساوی هستند که این اصل مستنداتی از قرآن و حدیث و اصل قانوان اساسی نیز دارد. اصل دوم نیز جواز یا اباحه است. این اصل می­گوید تا مادامی که رادع و مانعی بر چیزی نباشد، اصل بر جواز آن است.

دکتر ملک افضلی درباره برابری زنان و مردان در حقوق فردی و اجتماعی خود به آیه ۳۵ سوره احزاب استناد کرد و گفت: در ابعاد عبادی و اجتماعی و اقتصادی از این آیه استفاده می­شود که زنان و مردان از نظر برخورداری از حقوق فردی و اجتماعی خود، با هم برابرند. هم­چنین در روایتی از رسول اکرم(ص) آمده است: «مردم همانند دانه­های شانه با هم برابرند». بر اساس نظر اسلام، حضور زن در اجتماع مکمل حضور مرد است و چه بسا در برخی موارد از نظر فقهی حضور زن واجب کفایی است؛ مانند تحصیل و کسب تخصص در زمینه­های پزشکی ویژه زنان.

ایشان در ادامه با بررسی ادله مخالفان حضور زنان در اجتماع به آیه ۳۳ سوره احزاب اشاره کرده و گفت: همه اختلاف در کلمه قرن است. اینکه مخالفان حضور زنان در اجتماع با استناد به این آیه می­گویند لازمه شرکت زنان در امور سیاسی و اجتماعی، خروج از خانه است که خلاف نظر قرآن است؛ در برداشت از آیه تنها یک معنا برای واژه قرن در نظر گرفته­اند در حالی که می­توان معنای دیگری را هم برای آن در نظر گرفت. اگر قرن از ریشه وقار باشد به معنای متانت و سنگینی است؛ یعنی در خانه­هایتان با وقار باشید و هر گاه در جامعه آمدید زینت­های خودتان را آشکار نکنید. ضمن اینکه این آیه و آیات قبل از آن درباره زنان پیامبر(ص) است و لزومی ندارد از این آیه الغای خصوصیت کنیم و آن را به عامه زنان مسلمان نسبت دهیم. ایشان با اشاره به آیه حلیت که مخالفان به آن استناد می­کنند گفت: این آیه در سیاق آیاتی است که تبعیض عرب جاهلی درباره دختر و پسر را بیان می­کند. ضمن آن­که این خصوصیت وجه اغلبی است و تنها اختصاص به زنان ندارد. چنان­که در موارد بسیاری در تاریخ دیده شده زنانی که در برابر همگان به خوبی ایستاده­ و استدلالات بسیار قوی و محکمی مطرح کرده­اند. بنابراین از این آیه نمی­توان حکم کلی استخرج کرد و گفت زنان نمی­توانند در امور سیاسی و اجتماعی شرکت کنند.
در پایان نشست ایشان به سؤالات مطرح شده توسط حضار پاسخ دادند.
 
   

خواندن 165 دفعه

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید