چکیده: با افزایش امر طلاق که معمولاً در جامعه ما پس از تولد چند کودک در خانواده پدید می‌آید مشکلات و مسائل فراوانی پیش روی خانواده‌ها و کودکان آنها قرار می‌گیرند که در درجة اول اهمیت باید از مشکلات حقوقی مربوط به نگهداری و حضانت فرزندان نام برد که قبل از تمام مشکلات تربیتی، اقتصادی و اجتماعی دیگر رخ می‌نماید. بدین ترتیب بر آن شدیم تا به تحقیق در این موضوع تا به تحقیق در این موضوع سرنوشت‌سار بپردازیم و از میان مجموعه مباحث گسترده مربوط به حضانت نیز، موانع حضانت را به عنوان نقطة محوری باب حضانت، برگزیدیم تا بتوانیم ابعاد علمی و کاربردی باب حضانت را هم‌زمان مورد بررسی قرار داده، راهکارهایی علمی برای اصلاح قوانین مربوط به حضانت ارائه دهیم. پایان‌نامة حاضر، مشتمل بر یک مقدمه (طرح تحقیق)، دو بخش و یک ضمیمه است. در قسمت مقدمه (طرح تحقیق) به موضوع، ضرورت، پیشینه، هدف، سؤالات و روش تحقیق حاضر اشاره شده است. بخش اول با عنوان کلیات حضانت، در واقع مقدمة ورود به بخش دوم و اصلی تحقیق است و شامل فصول زیر است: مفهوم حضانت، ماهیت فقهی حقوقی حضانت، فلسفه حضانت، تعیین متصدی حضانت، مباشرت در حضانت، حق ملاقات کودک، اجرت حضانت، ترتیب در حضانت، پایان حضانت، ضمانت اجرای حضانت و حضانت مولود وطی به شبهه، طفل نامشروع و خنثی. در بخش دوم پایان‌نامه، ابتدا در فصل اول، تفاوت میان مانع حضانت و مسقط حضانت مورد بررسی قرار گرفته است، سپس در فصل دوم، به بحث اصلی یعنی شرایط و مانع حضانت در فقه امامیه پرداخته‌ایم و موانع نه‌گانة حضانت را مورد بحث قرار داده‌ایم: 1. صغر، 2. جنون، 3. رقیت، 4. کفر، 5. فسق، 6. ازدواج مادر، 7. سفر، 8. عدم قدرت، 9. ابتلا به بیماری‌های مزمن. در فصل سوم از این بخش، با هدف تطبیق میان فقه امامیه و فقه عامه به بررسی دیدگاه مذاهب اربعه نسبت به شرابط و موانع حضانت پرداخته‌ایم. فصل چهارم با عنوان شرایط و موانع حضانت در حقوق موضوعه کشور‌های اسلامی به شرایط تصدی حضانت از دیدگاه قانون احوال شخصیه چهار کشور مراکش، عراق، تونس و سوریه اشاره کرده است. در فصل پنجم با هدف تطبیق اجمالی میان ادیان ابراهیمی یعنی اسلام، مسیحیت و یهودیت به شرایط و موانع حضانت در ادیان یهودیت و مسیحیت پرداخته‌ایم. با توجه به اهمیت بحث از عود حضانت در مسائل کاربردی حضانت، فصل ششم را به این بحث اختصاص داده‌ایم. فصل هفتم و پایانی تحقیق حاضر که به منزلة ثمرة کاربردی این پایان‌نامه مطرح می‌شود، عبارت است از آسیب‌شناسی فقهی حقوقی قوانین موجود در زمینة حضانت، در این فصل، ده مورد اصلاح یا ایجاد ماده قانونی در باب دوم (نگاهداری و تربیت اطفال) از کتاب هشتم (اولاد) از قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، پیشنهاد شده است. در قسمت نتیجة پایان‌نامه، ده مورد اصلاح یا ایجاد ماده قانونی مطرح شده در فصل هفتم، در قالب نه بند ارائه گردیده است. در قسمت ضمیمه نیز برای آشنایی با کاربرد قوانین مربوط به حضانت، پنج پرونده حقوقی را مطرح کرده‌‌ایم. امیدواریم تا با اصلاح مواد قانونی مربوط به حضانت، گامی در جهت تأمین آیندة فرزندان میهن اسلامی‌مان برداشته باشیم. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده