چکیده: در این تحقیق اثرات مهاجرت تحصیلی در چهار بعد مورد شناسایی قرار می گیرد بعبارت دیگر این آثار در ابعاد اقتصادی (میزان درآمد)، اجتماعی (شبکه روابط اجتماعی)، فرهنگی (پذیرش فرهنگ جامعه دیگر) و حقوقی (احساس عدم تساوی حقوق) بعنوان متغیرهای مستقل مورد مداقه قرار می گیرند در بخش مربوط به متغیر وابسته که تحت عنوان روابط همسران آمده، میزان گرایش و علاقه همسران به یکدیگر یا میزان همدلی آنان مورد توجه قرار می گیرد که در نهایت روابط آنها مورد سنجش قرار می گیرد علاوه بر متغیرهای مذکور متغیرهای دیگر ی که می توان از آنها به عنوان متغیرهای میانی نام برد مورد استفاده قرار گرفتند. در این پژوهش از نظریات مختلف جامعه شناسی نیز استفاده گردید خصوصا از نظریات اندیشمندان دیدگاه کنش متقابل نمادین و برخی تئوریهای مربوط به فرهنگ و ... که در تبیین مسئله از آنها استفاده شد. جمعیت نمونه در این پژوهش شامل دو گروه می شود گروه نخست که مهاجرت یا تغییر محیط اجتماعی فرهنگی را تجربه کرده اند و گروه دوم که این تجربه را نداشته اند شرایط برای کسانی که در دسته نخست قرار می گیرند عبارتند از : حداقل 6 ماه سکونت در خارج از کشور در طی 5 سال گذشته بنابراین با توجه به شرایط بهترین نمونه ای که واجد شرایط بودند و امکان دسترسی به آنان نیز آسانتر می نمود اساتید دانشگاهها بودند که از هر جهت مناسب می نمودند. و اما نتایج نیز آسانتر می نمود اساتید دانشگاهها بودند که از هر جهت مناسب می نمودند. و اما نتایج حاصله از تحقیق بر اساس فرضیات پژوهش به شرح ذیل می باشد : 1- بین متغیر میزان درآمد و گرایش و علاقه همسران به یکدیگر رابطه معنی دار و مثبت وجود دارد. 2- بین گسترده بودن شبکه روابط اجتماعی افراد و میزان گرایش و علاقه آنان به یکدیگر ارتباط وجود ندارد. 3- بین میزان پذیرش فرهنگ جامعه دیگری و گرایش و علاقه همسران به یکدیگر رابطه وجود ندارد. 4- بین احساس عدم تساوی حقوق و میزان گرایش و علاقه همسران به یکدیگر ارتباط معنی دار و مثبت وجود دارد. شایان ذکر است که روابط بین متغیرها در خصوص فرضیات در مورد زنان هیچ رابطه ای وجود نداشت. بعلاوه اینکه فرضیه نخست نیز در مورد زنان مورد سنجش قرار نگرفت. زیرا در این بعد از همسران آنان نظر خواهی شده بود و لزومی به سنجش آن احساس نمی شد. از جمله متغیرهای دیگری که در این پژوهش مورد سنجش قرار گرفتند، عدم پذیرش نقشهای سنتی، مناسبات زندگی زناشویی، مشارکت در امور داخل و خارج از منزل و گذران اوقات فراغت می باشد که هر کدام دارای رابطه ای مثبت و معنی دار با متغیر وابسته بودند. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده