چکیده: در مورد انگیزه پیشرفت و تصویر روان شناختی آن، نظریه‌ها و تحقیقاتی وجود دارد. نخستین بارمورای، نیاز به پیشرفت را مطرح کرد :،"با دیگران همچشمی کردن و برآنها چیره شدن، بر مشکلات و موانع فایق آمدن، سازمان دادن و متشکل ساختن، اشیاء و افکار بالا بودن قدر خود و ابراز شایستگی و هنرنمایی". بعد از وی، دیویدمک کله‌لند، مطالعات و تحقیقات مبسوطی، دراین زمینه انجام داد، و نتیجه گرفت که نیاز به پیشرفت در افراد متفاوت است ، و این نیاز ارتباط تنگاتنگی با رفتار پیشرفت مندانه دارد. اتکینسون، از محققینی است که، انگیزه پیشرفت را با الگوی جدیدی مطرح کرده است . وی انگیزه پیشرفت را، مرکب از دو جزء "امید به موفقیت " و "ترس از شکست " دانست . رفتار پیشرفت مندانه تابع چگونگی جمع این دو جزء است . اتکینسون سعی کرده‌است با علایم و روابط ریاضی، نظریه خودش را بیان کند. مقوله انگیزه پیشرفت و ارتباط آن با جنسیت بحث دامنه‌داری است ، متیتناهورنر، محققی است که بیش از دیگران، دراین زمینه تحقیق کرده‌است . وی در تحقیقات خودش به این نتیجه رسید که زنان، به مقدار بیشتری نسبت به مردان ترس از موفقیت را، از خودش نشان می‌دهند. مطالعات بعدی، نتایج تحقیق هورنر را تایید نکرد. ارتباط بین انگیزه پیشرفت و عزت نفس ، از مباحثی است که، پژوهش‌های زیادی را به خود اختصاص داده‌است . تصور براین است که عزت نفس با انگیزه پیشرفت ارتباط نزدیکی دارد. به منظور آزمون فرضیه‌های : -1 بین انگیزه پیشرفت و جنسیت دانش‌آموزان دبیرستانی ارتباط معناداری وجود دارد. -2 بین انگیزه پیشرفت و عزت نفس دانش‌آموزان دبیرستانی ارتباط معناداری وجود دارد. -3 بین عزت نفس و جنسیت دانش‌آموزان دبیرستانی ارتباط معناداری وجود دارد. -4 ترتیب تولد برانگیزه پیشرفت دانش‌آموزان دبیرستانی تاثیر دارد. -5 ترتیب تولد بر عزت نفس دانش‌آموزان دبیرستانی تاثیر دارد. -6 پایه کلاسی برانگیزه پیشرفت دانش‌آموزان دبیرستانی تاثیر دارد. نمونه‌ای به حجم 150 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ایی انتخاب گردید. نیمی از حجم نمونه دختر، و نیمی دیگر پسر بودند. دو پرسشنامه انگیزه پیشرفت و عزت نفس کوپر اسمیت به دانش‌آموزان داده شد. پرسشنامه انگیزه پیشرفت ، محقق ساخته‌است که بعد لحاظ اعتبار و پایایی بکار گرفته‌شد. داده‌های جمع‌آوری شده از طریق روشهای آماری همبستگی، تحلیل واریانس و آزمون تی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. روشهای همبستگی بکار رفته شامل همبستگی دو رشته‌ای نقطه‌ای و پیرسون بودند. معناداری نتایج داده‌ها در سطح 05ˆ0 بررسی شد و نتایج زیر حاصل گشت : فرضیه‌های شماره 1، 3، 6 رد شده‌است . و فرضیه‌های 2، 4، 5 تایید شده‌است . در فرضیه شماره 2 ارتباط معنادار بین انگیزه پیشرفت و عزت نفس مطرح شده‌است . با تایید این فرضیه، اهمیت کاربردی آن شایان توجه است . ملاحظات عملی برای سلسله مراتب تولد فرزندان و تاثیر آنها برانگیزه پیشرفت و عزت نفس بیش از پیش باید مورد توجه قرار گیرد. منبع/مرکز تحقیقات زن و خانواده