چکیده: قصاص به عنوان یکی از مجازات‌های اصلی در فقه جزایی اسلام، نقشی بسیار مهم و حیاتی در ابعاد جامعه‌ای امن و کاهش آمار جرایم تجاوز به تمامیت جسمانی افراد ایفا می‌کند و قصاص مرد در برابر زن یکی از مصادیق آن است. اگر چه همواره این موضوع در متون فقهی مورد بحث بوده است؛ لیکن برخی از زوایای آن به‌گونه‌ای شایسته و بایسته مورد مطالعه و بررسی علمی قرار نگرفته است و دست‌خوش غفلت شده است. به ویژه آن‌که مطالعه همه‌جانبه و تطبیقی (تطبیقی بین فقه امامیه و اهل سنت) موضوع قصاص مرد در برابر زن با نگاهی به قانون مجازات اسلامی و بررسی چالش‌ها و پاسخ به شبهات فراروی آن در تحقیقی مستقل، ضرورت این تحقیق را افزون می‌نماید. از آن‌جایی که مسأله قصاص مرد در مقابل زن از جمله مباحثی است که در متون قدیم و جدید فقهی، حتی متون غیر‌فقهی (حقوقی) جدید، فراوان مورد بحث قرار گرفته است، در نوشتار حاضر این موضوع به اختصار مورد مطالعه قرار می‌گیرد و به مباحثی نظیر تفاوت زن و مرد در حقوق کیفری اسلام و فلسفه آن و امور پیرامونی قصاص مرد در مقابل زن توجه بیشتری خواهد شد. تلاش بر این است با نگاهی گذرا به مواد قانونی مربوط از قانون مجازات اسلامی، موارد نقص یا خلا و یا تعارض قانون مذکور با فقه جزایی اسلام تذکر و پیشنهاد اصلاحی ارایه گردد. همین‌طور، در بخش پایانی تحقیق شبهات رایج در موضوع مورد بحث، طرح و پاسخ داده خواهد شد. از نظر فقه جزایی اسلام زن و مرد در جرایم عمدی علیه تمامیت جسمانی یک‌دیگر در اصل مجازات قصاص مشترک هستند، لیکن قصاص مرد در مقابل زن در جرمی که منجر به سلب حیات زن می‌شود یا در جرایم کمتر از سلب حیات در صورت رسیدن دیه صدمه به یک سوم دیه کامل، مشروط به پرداخت مازاد دیه خواهد بود. گفتنی است در این قبیل جرایم، ولی دم یا قربانی جرم از ابتدا مخیر بین تقاضای قصاص و دیه است و در صورت اقتضای مصلحت حکومت می‌تواند مازاد دیه را برای تحصیل شرط قصاص از سوی ولی دم یا قربانی جرم بپردازد. فلسفه این تفاوت را نیز باید در مجموعه نظام حقوقی اسلام جستجو کرد؛ نظام جامعی که دارای اجزایی هماهنگ و مکمل نسبت به یکدیگر است. این تفاوت به جهت وظایف اقتصادی و نقش‌های خانوادگی و اجتماعی است که در نظام حقوقی اسلام برعهده مرده گذاشته شده است. در بخش نخست این تحقیق به مفاهیم و امور کلی درباره قصاص توجه می‌شود؛ در بخش دوم، مجازات جرایم عمدی بر ضد تمامیت جسمانی زن از سوی مرد و مباحث پیرامونی آن مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد و در بخش پایانی به بررسی و تحلیل شبهات مطرح درباره این موضوع خواهیم پرداخت. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده