چکیده: خانواده به عنوان نخستین پیوند طبیعی اجتماعی که میان دو جنس مخالف شکل گرفته و حقوق متقابلی را در پی دارد، دارای کارکردهای مختلف اجتماعی بوده و در زمرۀ مهمترین و تأثیر گذارترین نهادهای اجتماعی محسوب می شود. آموزه های دین اسلام نیز با مقدس شمردن نهاد خانواده، حساسیت ویژه ای نسبت به تبیین و تعیین حقوق و مسئولیت های اعضای خانواده و ترسیم نقش هر یک از آنان در حفظ و تحکیم بنیان خانواده، از خود بروز داده اند. علی رغم تأکیدات دین مبین اسلام از یک سو و جایگاه برجسته خانواده در شاکلۀ فرهنگ ایرانی از سوی دیگر، شاهد آسیب¬های فراوانی هستیم که امروزه این نهاد بی¬بدیل را با تهدید روبرو ساخته است. افزایش سن ازدواج، آمار طلاق، نزاع های خانوادگی، گسست عاطفی فرزندان از والدین و کم اهمیت شدن نقش مادری، تنها بخشی از معضلاتی است که خانواده ایرانی را تهدید می نماید. وضعیت خانواده در غرب به مراتب دچار آشفتگی و نابسامانی بیشتری بوده و این نهاد با از دست دادن کارکردهای خویش، در حال خلع سلاح شدن است. بدین جهت، ضرورت شناخت عوامل تحکیم خانواده و نیز تبیین عوامل آسیب زا در روابط خانوادگی، در کنار تلاش برای دستیابی به راهکارهایی سازنده جهت پیشگیری از نزاع¬های خانوادگی، اهدافی است که پژوهشگر را به نگارش این اثر ترغیب نموده است. تحقیق پیش رو با استفاده از روش کتابخانه¬ای، پس از بررسی اهمیت، کارکردها، سیر تاریخی و انواع خانواده، عوامل تحکیم خانواده را در قالب عوامل اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی، اقتصادی و حقوقی، مورد بررسی قرار داده است. به نظر نگارنده، گسترش معنویت و اخلاق و پایبندی به هنجارها و ارزش¬های دینی و انسانی از مهمترین عوامل تحکیم خانواده است. محقق پس از بررسی تفصیلی موانع و معضلاتی که تحکیم خانواده را با چالش مواجه می کند، پیشنهادات خویش برای رفع مشکلات موجود و بهبود در روابط میان اعضای خانواده را به صورت اجمال در قالب پیشنهادات نظری و عملی، بیان داشته است. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده