چکیده: جهان آفرینش بر پایه وجود «تفاوت» در میان اجزای مختلف آن طرح ریزی شده است و خالق هستی بیان می دارد که: «وَ قَدْ خَلَقَكُمْ اَطْوارا» و به تحقیق ما شما را مختلف خلق کردیم» (نوح/14). این اختلاف ها به گونه ای تمهید و برنامه ریزی گردیده است که ثمره آن، اعتدال بخشی و به تکامل رسانی کل نظام هستی است و از طریق آن، نیازهای متکثر موجودات پاسخ گفته می شود. بر اساس انتظاراتی که از هر یک از آفریده های الهی در ایفای نقش جهت برپایی نظام احسن می رود، پروردگار عالم به طراحی روابط و وظایفی برای هر یک از این مخلوقات اهتمام نموده است. برنامۀ سعادت انسان به عنوان اشرف مخلوقات که در قالب دین مبین اسلام ارائه گردیده است، این تفاوت ها را به دقت در برنامه ریزی های خود ملحوظ نموده است و از هر یک از زن و مرد، انتظارات، حقوق و تکالیف خاصی را طلب می کند که البته در ویژگی¬های مرتبط با صنف انسانی، از اشتراک و مشابهت برخوردار است. ضرورت این بحث آنجا نمودار می گردد که نظری اجمالی به دستاوردهای جنبش های تساوی طلبانه میان زن و مرد که احقاق حقوق زنان را در برابری کامل و بی توجهی به تفاوت های تکوینی و طبیعی میان آن دو جستجو می¬کنند، بیندازیم. این تفحص روشن خواهد ساخت که این اقدامات تا چه حد به ظلم و تبعیض مضاعف بر علیه زنان انجامیده است. فقه پویای اسلامی بویژه فقه امامی، برخلاف این جنبش های به ظاهر مدافع حقوق زنان، تفاوت ها را نادیده نگرفته و در واکاوی اهداف و اغراض پروردگار حکیم عالم از اعطای استعدادها ، حقوق و تکالیف متفاوت در برخی عرصه ها به زن و مرد، احکامی متناسب با منویات شارع مقدس را وضع کرده است. این پايان نامه، عهده دار احصاء مواردی است که به مردان مسئولیت ها و اختیاراتی متفاوت از زنان داده شده و«رجولیت»، عامل تفکیک و تمایز دو جنس در این احکام عنوان گردیده است. مرجعیت، امامت جماعت، تکلیف به حضور در نماز جمعه، قضای نماز و روزه میت، جهاد، ولایت بر اولاد، اذن پدر در نکاح دختر باکره، حق طلاق، اختیارات مرد در حوزۀ خانواده (از جمله اذن خروج از منزل همسر، جواز اتخاذ همسران متعدد و...)، قضاوت، شهادت، قسامه، حبوه و دیة عاقله، از جمله احکامی است که در آنها ادله و آرای فقهی متنوعی در شرط دانستن رجولیت و نیز مقدار و نحوۀ تفاوت میان زن و مرد، ارائه شده است. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده