چکیده: زن به عنوان نیمی از پیکره اجتماع انسانی ، از شان و منزلت ویژه اي در کتاب هاي آسمانی خصوصا قرآن کریم برخوردار است . در سخنان گهر بار ائمه اطهار (ع)بارها به تبیین و روشن ساختن این جایگاه پرداخته شده است . اگر اکنون داعیه داران حقوق زنان به نام فمینیسم و غیره ، داد سخن درباره حقوق از دست رفته زنان را سر داده اند ، باید دید خالق گیتی ، در کاملترین دین آسمانی چگونه به این مساله نگریسته است . اسلام با ارایه حدودي خاص راه ترقی و تعالی همه انسان ها را فراهم آورده است . پیشرفت زنان در علوم مختلف مساله اي روشن بلکه موضوع است که بزرگان دین با بیان هاي مختلف به تشویق و ترغیب نسبت به آن پرداخته اند . حال باید دید آیا اجتهاد ، با تلاش عده اي خاص حاصل می آید ؟ سهم زنان دراین عرصه چه مقداري می تواند باشد ؟ و آیا زنان با وجود شرایط لازم می توانند رهبري جامعه اسلامی را به عهده گیرند ؟ چه دلایل و مویداتی از ناحیه شارع مقدس بر تایید مرجعیت زنان آمده است ؟ چه دلایل بر منع زنان از مرجعیت وجود دارد؟ و پرسش هایی دیگر از این قبیل . در این نوشتار سعی شده که به این سئوالات و سئوالات دیگر پاسخ داده شود . بدین منظور نخست در بخش اول کلیاتی را که به منزله مدخل بحث می باشد آورده ایم که در آن به معانی لغوي و اصطلاحی اجتهاد و مرجعیت ، پیشینه آن ، منابع اجتهاد ، تقسیمات اجتهاد و مقدمات و شرایط اجتهاد و مرجعیت ، و بحث مرجعیت و فتوا و مرجعیت و زعامت و رهبري زنان ، پرداخته شده است . در بخش دوم ، اجتهاد و مرجعیت زنان در مقام فتوا مورد بررسی قرار گرفته است که ابتدا به پیشینه بحث اجتهاد زنان و نمونه هاي تاریخی آن و توانایی و قابلیت زنان براي پیشرفت در همه علوم از جمله فقه و اصول و جایز نبودن تقلید زن مجتهده از دیگر پرداخته اند شده و سپس مرجعیت زنان و ادله جواز مرجعیت آنان و همچنین ادله عدم جواز مرجعیت زنان مورد بررسی قرار گرفته است و در پایان از دید گاه هاي فقهاي شیعه و سنی درباره مرجعیت زنان سخن به میان آمده است. بخش سوم و آخرین بخش ، درباره مرجعیت و زعامت زنان می باشد که در آغاز ، به تبیین ولایت و رهبري در عصر غیبت و سپس به ادله اثبات ولایت فقیهان پرداخته شده و پس از آن سخن از شرایط ولی فقیه و رهبر به میان آمده و در پایان شرط ذکوریت ولی فقیه مورد بررسی قرار گرفته است. منبع/مرکز تحقیقات زن و خانواده