چکیده: در حوزه‌ي مطالعات و تحقيقات ديني به ويژه از جنبهي اجتماعي پرداختن به مباحث مربوط به زنان از منظر فقه و كلام اسلامي در تعيين نقشها، وظايف و كاركردهاي اج تماعي از اهميت خاصي برخوردار است. زنان، افزون بر آنكه بيش از نيمي از جوامع انسانياند، همواره در طول تاريخ تحولات بشر از جمله تحولات جامعهي انساني نقش و كاركرد كيفي برجستهاي ، مثبت يا منفي داشته اند . و از طرفي ارتقا و رشد سطح آگاهي و مطالبات اجتماعي زنان، توسعهي زندگي و گسترش ارتباطات، ضرورت پرداختن به تبيين ديني مسايل زنان به خصوص در ابعاد اجتماعي را تشديد ميكند. بديهي است ، تلاش در اين زمينه، ميتواند علاوه بر تنوير افكار عمومي در راستاي انجام وظيفه ي متكلّفان حوزه ي دين جهت ابهام زدايي و طرح ديدگا ههاي مبنايي نقش اساسي ايفا نمايد. نوشتار حاضر، جستاري است ، پيرامون بررسي مباني حضور اجتماعي زنان با استناد به منابع و آموزههاي ديني و بررسي سطوح و لايههاي مختلف مشاركت اجتماعي زنان از منظر كلان نگري و نگرش سيستمي به مجموعهي عوامل دخيل در فرآيند توسعه، كه به روش كتابخانه اي انجام گرفته است و به اعتبار موضوع تركيبي از دو مقولهي عقلاني و وحياني است. محورهاي اصلي بحث عبارتند از : مباني ارزشي گفتمان مشاركت توسعهاي زنان در اسلام اصول دين شناختي مشاركت اجتماعي زنان در توسعه اصول دين شناختي مشاركت زنان در فرآيند توسعهي سياسي مباني فقهي مشاركت زنان در توسعه ي اجتماعي مبتني بر تحقيق مزبور نتايج ذيل حاصل گرديده است. -1 ضرورت مشاركت زنان در فرآيند توسعهي اجتماعي در سطوح و حوزههاي مختلف -2 با توجه به مشترك بودن اكثر حقوق و اصول و مباني عام در منابع ديني، اصل اوليه اشتراك زن و مرد در تكاليف و مسئوليتها است مگر آنچه با دليل معتبر خارج شود. و بررسي مستندات مخالفين حضور اجتماعي زنان، بر ناكافي بودن و عدم اتقان ادلّه در جهت اثبات مدعاي ايشان دلالت دارند. -3 بررسي ادلّهي نقلي و عقلي و همچنين سيرهي معصومان (عليهم السلام)، بر مشاركت فعال زنان در عرصه هاي فرهنگي و اقتصادي دلالت دارد، كه نه تنها با ردع ومنعي مواجه نگرديدهاند بلكه از جوانب مختلف مورد تأييد اهل بيت (عليهم السلام) قرار گرفته اند. -5 تحقيق در مباني ديني مشاركت در توسعهي سياسي ، مؤيد مفروض بودن حضور ايشان در عرصههاي مديريت، حاكميت و رهبري، از منظر وظايف، شرايط و كاركردها است . -6 دخالت فقه در قلمرو احكام اجتماعي، و به تبع آن ترسيم نماي كاملي از حقوق اجتماعي زنان با استناد به منابع ديني، حقيقت غير قابل انكاري است كه ضرورت تحول ، رشد و ارتقاي مباني فقهي را بر مبناي همه سونگري و با توجه به مطالبات و پرسشهاي عصري جامعه زنان ايجاب ميكند. منبع/مرکز تحقیقات زن و خانواده