چکیده زن در ادبیات کهن همواره مورد توجه شاعران و نویسندگان بودهاست. هرچند در جوامع مردسالار گذشته، این توجه چندان مثبت نبودهاست؛ اما نظامی گنجوی، در جامعه مردسالار خود بیشترین عنایت را نسبت به زنان داشته است. برخی از زنان در منظومههای وی به حدی والامقام و محترمندکه آدمی را به شک میاندازد که آیا این شاعر در همان جامعه زنستیز میزیسته است یا نه؟
طیف گستردهای از زنان در آثار نظامی ایفای نقش میکنند؛ از زنان فرمانروا گرفته تا زنان عادی و البته مهمترین نقش زن در آثار نظامی، نقش معشوقی اوست.زنان در منظومههای وی به عنوان معشوق مطرح شدهاند آن هم معشوقانی همه برتر و زیبا. زنانی در آثار وی دیده میشوند که به عنوان حاکم و فرمانروا در کشوری ایفای نقش میکنند، حتی کنیزان نیز در اغلب موارد مورد ستایش این شاعر بزرگ بودهاند. بطور کلی میتوان زنان آثار داستانی نظامی را به دو گروه تقسیم کرد: یکی زنانی که نقشهای معمول زن در دیگر آثار ادبی را ایفا میکنند مانند مادر، عروس، همسر، معشوقه، کنیز، و دیگر زنانی که دارای نقشهایی جدا از نقشهای معمول هستند مانند زنان فرمانروا، جادوگر، شاعر و حتی زنان روسپی و باید گفت در بیشتر موارد زنان مورد ستایش نظامی واقع شدهاند. این پایاننامه به بررسی موارد مذکور در آثار نظامی میپردازد.