
جناب آقای دکتر کافی مباحث خود را در جلسه صبح کارگاه به معرفی دانشنامه و اهداف آن و انواع مجلات و تفاوت آن با دانشنامه زن مسلمان پرداخت. ایشان راجع مقالات دانشنامهای بهطوری کلی و خاص دانشنامه زن مسلمان مطلب خود را در چهار بخش تقسیمبندی نمودند:
1- تعریف و اهداف دانشنامه بهطورکلی؛
2- تعریف، اهداف و ساختار دانشنامه زن مسلمان؛
3- تفاوت مقالات دانشنامهای با مقالات غیر دانشنامهای، تحت عنوان ترویجی – پژوهشی متخصصی و مروری؛
4- تنظیم طرح نامه مقالات دانشنامه و مطالعات اولیه که برای تدوین یک مقاله دانشنامهای انجام بدهید و مراحل آن.
بعد از تعریف دانشنامه، در تعریف دانشنامه زن مسلمان که این دانشنامه را به مجموعهای مرجع و سامانمند و بدیع از مدخلها و مقالههای در موضوع زنان مسلمان که افزون بر اتقان علمی ساختاری و فنی دارای استناد و ارجاعهای پرشمار است که با گزیده نویسی به شیوه دانشنامهای بر اساس حروف الفبای برای مخاطب نگاشته میشود. ایشان در ادامه بیان نمودند: این دانشنامه به مسائل مربوط به زنان مسلمان عوامل و آسیبها و همچنین به وضعیت مطلوب و وضعیت موجود می پردازد.

مهمترین اصلی که بر آن تأکید شد هدف اصلی دانشنامهی زن مسلمان در ترویج و فرهنگسازی ایرانی – اسلامی از شاخصهی زن مسلمان و بازیابی مفاهیم ازدسترفته در زبان فارسی در این حیطه است و دانشجویان بنا به نوع رشتههای خود سؤالاتی در این خصوص بیان کردهاند که بیشتر بر چگونگی ترکیب مفاهیم رشتهی در جهت فرهنگسازی بوده است.
ایشان مواردی چون آموزش، فرهنگسازی، نظاممند کردن و تولید اندیشه را به عنوان اهداف دانشنامه نویسی عنوان نمودند و اهداف دانشنامه زن مسلمان را بدین شرح ترسیم کردند:
الف - ترویج فرهنگ زن مسلمان؛
ب- وضعیت مطلوب زن مسلمان؛
پ- نظام دادهها و اطلاعات موجود در مورد زنان مسلمان؛
ت-جمع آوری دادهها و اطلاعات در منابع اسلامی (قرانی و روایی) در مورد زنان مسلمان؛
ث- مسائل و مشکلات و علل و عوامل آن.
تقسیمبندی گروهها
| ردیف | گروهها | حیطههای مشمول |
| 1 | علوم انسانی | جامعهشناسی، علوم سیاسی، مدیریت، روانشناسی، علوم تربیتی |
| 2 | علوم اسلامی | فقه و اصول، اخلاق و عرفان قرآن و حدیث، کلام |
| 3 | تاریخ | تاریخ اهلبیت (ع) تاریخ تشیع و اسلام و... |
انواع مقالات ژورنالی
| ردیف | انواع مقالات |
| 1 | اصلی |
| 2 | مروری |
| 3 | از نوع LETTER |
| 4 | مقالاتSHORT COMMUNICATION/ SHORT/RAPID |
مقایسه مقالات ژورنالی
| ردیف | شاخصه تمایز | تخصصی ترویجی – پژوهشی | فرهنگنامهای | دانشنامهای |
| 1 | عنوان | مسائله محور و موضوع محور | بر اساس واژهها و یا اصطلاح | بر اساس مداخل |
| 2 | فعالیت | اکثراً فردی | فردی | گروهی |
| 3 | نوع نگارش نویسنده | آزاد | سفارشی و محدود | بر اساس سفارشی و فکر جمعی دارای انعطاف |
| 4 | نظم درونی مباحث | مسائله محور (گستره کم دارای عمق) | بحث از یک واژه | فراگیر (بررسی بعدهای مختلف مدخل) |
| 5 | شکل درونی مباحث |
سخن نو در حل مسأله واحد تحلیل جدید جزءنگر |
مستقل بودن واژهها از یکدیگر | مداخل مرتبط به هم و شبکهای |
| 6 | اهداف جزئی | رسیدن به یافتهها فرضیه یا توصیف | انتقال مطالب از جهل به علم | فرهنگ پذیری، ایجاد تفکر |
| 7 | اهداف کلی | حل مسائله | انتقال اطلاعات | آموزش، تربیت، و انتقال طرز فکر |

در جلسه عصر کارگاه، طرح نامه مقالات دانشنامهای، ساختار مقالات دانشنامهای، تعریف مدخل، انواع مدخل گزینی و روشهای مدخل گزینی مورد بررسی قرار گرفت. مهمترین اصلی که در جلسهی عصر بر آن تأکید شد، نوآوری در مدخلهای انتخابی در رشتهی های موردنظر بود. هماهنگی این مدخلها با نظام مدخلهای ارائهشده از سوی دانشنامهی زن مسلمان بود در ادامه به طرح نامه مقالات دانشنامهای و ساختار مقالات دانشنامهای و تعریف هرکدام از آنها پرداختند:
الف- مدخل:
ایشان مدخل را معرف یک مفهوم جایگاه، یا شخصیت مانند حضرت فاطمه الزهراء (س)، و یا یک مکان خانه عفاف یا زمان (زن روز) و یا یک شیء (چادر) دانستند.
ب- شناسه تعریف کلی مقاله ذیل خود؛
پ- بدنه (بخش اصلی و بنیادی مقاله).
| ردیف | ویژگیهای عمومی مداخل |
| 1 | واضح بودن مدخل |
| 2 | محدود بودن مدخل |
| 3 | تفصیل پذیر بودن |
| 4 | بیطرفانه بودن |
| ردیف | ویژگی اختصاصی دانشنامه زن مسلمان |
| 1 | آیینه موضوع بودن نمایانگر تمایزها و اشتراکات با دیگر مداخل |
| 2 | متبادر و مشهور به ذهن |
| 3 | استثنا بودن برخی اعلام مانند مسجدالحرام |
| 4 | مصطلح بودن از قبل در فرهنگ مکتوب و شفاهی |
| 5 | سازگار بودن با قواعد درستنویسی |
| 6 | متبادر بودن برای فارسیزبانان |
| 7 | شکل مفرد داشتن مگر در جمع یا مثنی |
| 8 | یک جزئی و کوتاه بودن جزء در واژه مرکب چون امربهمعروف و نهی از منکر |
ایشان در ادامه به معیارهای مدخل گزینی و انواع مداخل اصلی و ارجاعی که هرکدام از آنها خود دو شکل مستقیم و معکوس هستند با مثال تشریح نمودند و همچنین مداخل مشترک که در این زمینه پرسشهایی از سوی دانشجویان نیز مطرح گردید که بدان پاسخ داده شد. در ادامه به تعریف شناسه که بعد از مدخل نویسی و بدنه و ویژگیهای شمول آن پرداخته شد.
دکتر کافی مباحث تکنیک یادداشتبرداری، راهکار اختصارنویسی ویژگی اختصار نویس و اصول نگارش و روش تحلیل را بیان نموده و مثالی در این زمینه زدند و در پایان مباحث خود به فهرست منابع که بر اساس دستورالعمل مصوب مدیران دانشنامه است اشاره نمودند در ادامه دانشجویان مفاهیمی را در رشتههای خود بیان کردند و استاد مربوطه نقش و اهمیت آن را در مدخل گزینی بیان کردند و روش تطبیق آن با دیگر مداخل نیز بیان شد.

در پایان آقای دکتر کافی از هماهنگکننده این کارگاه در اصفهان و حضور آقای دکتر منتظر القائم در کارگاه که دلگرمی خاصی به جلسه میبخشید و همچنین کارشناس قطب علمی صفویه سرکار خانم زمانی و همکاری بیشائبه ایشان و دکتر منتظر القائم تشکر و قدردانی کرد.
آقای دکتر منتظر القائم نیز از مدیریت دانشنامه زن مسلمان و معاونت پژوهشی جامعه الزهراء (س) برای برگزاری این کارگاه در اصفهان و همچنین استاد ارجمند کافی و سرکار خانم زمانی و خزایی کلیه دستاندرکاران و حضور دانشجویان و برخی اساتید تشکر و قدردانی نمودند.
