چکیده: اسلام در بسیاری از آیات قرآنی به انسان اجازه داده است تا به نیاز‌های جنسی‌اش به یکی از راه‌های زیر پاسخ دهد: 1. ازدواج دائم، 2. ازدواج موقت، 3. بهره‌بردن از کنیزی که در اختیار انسان است. پایان‌نامه‌ی حاضر تلاشی پیرامون بررسی زوایای مختلف احکام ازدواج موقت است که شناخت دقیق آن از منظر فقهی می‌تواند در باز‌شناسی بهتر و جلوگیری از جهت‌گیری منفی به ازدواج موقت کمک کند. روش پژوهش آنچنان که متن بیان شده، روشی متن محور با تکیه بر اصلی‌ترین منابع اسلامی یعنی ثقلین، کتاب خدا و سنت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت(علیهم السلام) است. برخی از مهم‌ترین سؤالاتی که نویسنده‌ی پایان‌نامه درصدد پاسخگویی به آن‌هاست بدین شرح‌اند: حقیقت ازدواج موقت با رویکرد قرآن و حدیث چیست؟ شباهت‌ها و تفاوت‌های ازدواج دائم و موقت با رویکرد فقهی چیست؟ ساختار ازدواج موقت در شرع چگونه است؟ دیدگاه شریعت در ازدواج موقت با کفار، مجوسیان، نواصب، اهل کتاب (یهود و نصاری) چیست؟ احکام شرعی ـ فقهی مترتب بر ازدواج موقت چیست؟ و... یکی از نتایجی که از پژوهش حاضر بدست آمده این است که نکاح متعه در بسیاری از جهات با نکاح دائم مشترک است. از این رو، مشتمل بر جمیع ارکان و شرایط نکاح دائم است و بخش دیگر از احکام ازدواج، مختص به عقد دائم بوده و شامل ازدواج موقت نمی‌گردد. به طور کلی، جهات اشتراک را می‌توان در این موارد خلاصه نمود: 1. فرقی در محرمات نکاح بین نکاح دائم و موقت نیست، نه محرمات نسبی، نه محرمات سببی و نه محرمات رضاعی و تمام محرمات در نکاح متعه هم هست. 2. این نوع از نکاح، صیغه لازم دارد و باید جامع شرایط و با لفظ صریح انکحت و زوّجت و متّعت باشد و تعیین زوجین و مهر، لازم است و اختیار و بلوغ در آن شرط شده است که در نکاح دائم نیز تمام این شرایط وجود دارد. 3. به عقیده‌ی بسیاری، اذن ولی در عقد باکره لازم است و فرقی بین نکاح دائم و موقت نیست. 4. تمام احکام ولد نکاح دائم در ولد عقد موقت هم هست از جهت محرمیت، ارث، نفقه، حضانت، و ولایت. 5. همانگونه که در عقد دائم عمده واجب است، در عقد موقت هم واجب می‌باشد. از طرفی عمده جهات افتراق عقد موقت و عقد دائم عبارتند از: 1. در عقد دائم، مدتی ذکر نمی‌گردد ولی در عقد متعه، ذکر مدت لازم است. 2. نفقه، ارث و حق القسم در عقد موقت وجود ندارد ولی در همین جا بعضی گفته‌اند که اگر شرط کند، لازم می‌شود. نتیجه دیگر اینکه بنابر احتیاط واجب در نکاح موقت، صیغه‌ی عربی در اجرای عقد لازم است. همچنین یکی از نکات مهمی که در هنگام اجرای صیغه‌ی ازدواج موقت اهمیت بسیار دارد، ذکر مدت و مبلغ مهریه مورد توافق، در ایجاب است. بطوریکه که اگر مدت در ایجاب قید نشود، در این صورت ازدواج موقت تحقق نمی‌یابد، و اگر مهر ذکر نگردد، عقد، باطل است. در خصوص شرایط زوجه، فقها به تحریم ازدواج موقت با زنان مشرک فتوا داده‌اند؛ در حالیکه پیرامون ازدواج موقت با زنان اهل کتاب (یهود و نصرانی) و نیز زنان مجوسی، دو قول موافق و مخالف وجود دارد. بعلاوه فقها وقتی حکم ازدواج موقت با غیر مسلمانان را بیان کرده‌اند، نواصب را در کنار مشرکین و ملحق به مشرکین قرار داده‌اند و ازدواج موقت یا نواصب را ممنوع اعلام کرده‌اند که نویسنده در پایان‌نامه خود در خصوص هر یک، دلایل فقها از آیات و روایات بیان نموده است. مسئله‌ای دیگر اینکه پیرامون اجازه‌ی ولی در دختر، چند صورت قابل فرض می‌باشد؛ به این ترتیب که در صورت ازدواج دوشیزه نابالغ و غیر رشید، ولایت پدر و جد بر دختر ثابت بوده و هیچ اختلافی در مسئله وجود ندارد و ادعای اجماع نیز شده و روایات فراوانی در این مورد ذکر شده است. ولی در خصوص ازدواج رشیده غیر باکره، اجازه ولی شرط نمی‌باشد؛ در حالیکه در مورد ازدواج دوشیزه بالغه، پیرامون شرطیت یا عدم شرطیت اذن ولی، انظار گوناگونی نقل شده است که نویسنده هر کدام از دیدگاه‌ها را به همراه دلایل مطرح شده، اظهار می‌دارد. در نهایت، نویسنده با پژوهش در مسئله ازدواج موقت از منظر قرآنی و سنت، دریافته است که با توجه به کارکرد‌های مهم و نقش اساسی این موضوع در ارضای غرایز انسانی، در نهایت وضوح، جوانب گوناگون فقهی آن چه در اصل تشریع متعه و چه در بحث ارکان و شرایط، در سنت تبیین شده است. و این چنین نتیجه حاصل می‌شود که ازدواج موقت در بسیاری از احکام شبیه ازدواج دائم بوده و در برخی احکام نیز از ازدواج دائم فاصله گرفته و به جهت ماهیت، هدف و سایر جهات، با آن فرق دارد و در جهاتی مثل ارث، حق هم‌خوابگی، و وظایف زن و شوهر نسبت به هم، دارای محدودیت‌ها و احکام کمتری نسبت به ازدواج دائم است. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده