چکیده: در اين تحقيق تلاش گرديد تفاوت بين عملكرد تحصيلي و ناسازگاري اجتماعي دانش‌آموزاني كه مادرانشان ازدواج مجدد كرده‌اند و دانش‌آموزاني كه مادرانشان ازدواج مجدد نكرده‌اند و همچنين دانش‌آموزان غيرشاهد، بر اساس متغير جنسيت (پسر و دختر) معلوم گردد. مراحل مختلفي براي انجام اين تحقيق صورت گرفته است كه تفصيلا در پنج فصل گزارش تحقيق آورده شده است . خلاصهء مسائل مطرح شده در هر فصل بدين شرح مي‌باشد. در فصل اول طرح تحقيق معرفي و ضمن بيان اهداف تحقيق، ضرورت و اهميت آن بيان شده است و نهايتا فرضيه‌هاي تحقيق ارائه شده است . در فصل دوم مباحث نظري و ادبيات موضويع تحقيق و تحقيقات انجام شده در خارج از كشور بطور خلاصه مرور شده است . در فصل سوم، توضيحاتي در ارتباط با شيوه‌هاي تحقيق، نمونه و ابزار و... آورده شده است . روش تحقيق توصيفي است . جامعهء آماري عبارتست از كليه دانش‌آموزان سالهاي سوم، چهارم، پنجم ابتدائي مدارس شاهد شهرستان مشهد كه در سال تحصيلي 72-73 مشغول تحصيل مي‌باشند. نمونهء آماري 3 گروه صد نفري و در مجموع 300 نفر آزمودني از هجده مدرسه شاهد دخترانه و پسرانه بود. نمونه‌ها با استفاده از شيوهء نمونه‌گيري تصادفي سيستماتيك انتخاب شده‌اند. وسيله جمع‌آوري اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته، تست راتر، جهت ارزيابي ناسازگاري اجتماعي و جهت سنجش عملكرد تحصيلي از معدلهاي پايه‌هاي سوم تا پنجم استفاده شده. در تجزيه و تحليل اطلاعات از آمار توصيفي و استنباطي استفاده شده است در فصل چهارم اطلاعات گردآوري شده توسط نرم‌افزار spss مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته‌اند اين عمل بصورت ترسيم جداول، نمودار و تحليل آماري واريانس دو طرفه، آزمون t انجام پذيرفته است . در فصل پنجم نتايج حاصله از تحقيقات و پيشنهادات مورد نظر آورده شده است . پس از انجام تحليلهاي آماري مورد نياز مشخص گرديد كه تفاوت معناداري چه از نظر عملكرد تحصيلي و چه از نظر ناسازگاري اجتماعي بين آزمودنيهاي سه گروه (دانش‌آموزان غيرشاهد، دانش‌آموزاني كه مادرانشان ازدواج مجدد كرده‌اند و دانش‌آموزاني كه مادرانشان ازدواج مجدد نكرده‌اند) وجود دارد ولي ميان دخترها و پسرها از نظر اين دو متغير تفاوتي وجود ندارد. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده