چکیده: نظریة شروط ضمن عقد، در قرار‌داد‌ها جایگاه مهم و اساسی دارد که در روایات و دیدگاه‌ فقها و حقوق‌دانان اسلامی مورد توجه قرار گرفته و در دوره‌های اخیر جزء دقیق‌ترین‌ بحث‌های حقوق محسوب می‌شود. هدف پایان‌نامه حاضر، بررسی شروط ضمن عقد نکاح می‌باشد. مسائل مربوط به این شروط همواره مورد ابتلاء جامعه و مراجع قانگذار و بخصوص محاکم قضایی بوده و هست. روش مطالعه و شیوه تحقیق، فیش‌برداری بوده است. نگارنده موضوعات مهم پایان‌نامه را شامل سیر تاریخی شرط، اقسام و آثار شروط بخصوص احکام کلی مربوط به شروط ضمن عقد نکاح، انواع شروط ضمن عقد نکاح، آثار آن و شروط مربوط به امور خارج از عقد نکاح ذکر نموده است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که نظریه شرط، از زمان خود شارع مقدس مطرح و شرایط صحت و فاسد آن مورد گفت‌وگو بوده است و در میان فقها از زمان شیخ طوسی به بعد بطور رسمی مورد بحث قرار گرفته است. قانون مدنی نیز به پیروی از فقه امامیه در قواعد حاکم برقرار‌دادها بطور عام و عقد نکاح به طور خاص، توجه خاصی به نظریه شرط مبذول داشته است. برای شرط، تصمیمات گوناگون قابل تصور است که مهم‌ترین آن به اعتبار نفوذ، تقسیم شرط به صحیح و فاسد است. از سوی دیگر، عقد باید به صورت قطعی انشاء گردد. بنابراین در عقد نکاح هر گونه شرطی که موجب معلق شده پیدایش عقد گردد باطل است. همین نظریه را قانون مدنی نیز پذیرفته است. بلعاوه، شرط خیار فسخ نسبت به عقد نکاح، خواه در عقد دائم یا موقت، نامشروع و باطل است. شرط خیار فسخ نسبت به مهریه در عقد دائم صحیح ولی در عقد منقطع، شرط باطل و موجب بطلان عقد منقطع نیز می‌گردد. شرط صفت در عقد نکاح جایز است و برای تخلف از آن، حق فسخ عقد نکاح برای مشروط له بوجود می‌آید. در عقد نکاح منطقع زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند ولی اگر شرط توارث به نفع زوجه از تمام اموال غیر‌منقول در عقد دائم جایز نیست. شرط اشتغال به تحصیل، انتخاب شغل یا انتخاب مسکن و محل سکونت و از این قبیل شروط، صحیح و ادله لزوم وفاء به شرط شامل آن می‌گردد. در آخر نتیجه کلی این که طبق اصل آزادی حاکمیت اراده و نیز ادله صحت و لزوم وفاء به شرط، طرفین عقد نکاح مجاز به توافق ضمن عقد نکاح شرطی هستند، مگر آن‌که مخالف صریح با قوانین و احکام آمره باشد که در این صورت شروط عقد، باطل و فاقد نفوذ حقوقی است. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده