چکیده مروری بر مشاهدات عینی به انضمام آمار و اطلاعات موجود درخصوص مشارکت زنان، حوزه فعالیت و حیطه اختیارات آنان، طی سال‌های پس از انقلاب تغییرات زیادی را نشان می‌دهد. حضور زنان در عرصه عمومی طی دوران حیات جمهوری اسلامی ایران روندی یکنواخت نداشته بلکه در طول زمان تغییر کرده است. هدف این پایان‌نامه، مطالعه تحول وضعیت زنان در عرصه عمومی متأثر از تحول دولت طی دوران پس از انقلاب اسلامی است. به منظور انجام مطالعه روی رابطة تحول دولت و تغییر وضعیت زنان، همزمان از سه رویکرد نهادی، گفتمان و تاریخی استفاده شده است. در رویکرد نهادی کوشش می‌شود که پدیده‌های سیاسی معاصر با توجه به گذشته تبیین شوند و تاکید بر تبیین و فهم قوانین است نه ایجاد آن. در رویکرد گفتمانی به ارائه منابع مفهومی بدیل برای تفهیم عملکرد نهادها و سازمان‌ها می‌پردازند. در رویکرد تاریخی نیز تجربه خاص یک جامعه در گذر از مراحل مختلف تاریخی مورد نظر قرار می‌گیرد. یافته‌های برخاسته از مطالعات نویسنده حاکی از این می‌باشد که در دوران پهلوی زنان در فرایند نوسازی و انجام اصلاحات، وارد شده و به عنوان مظاهر نوگرایی به عرصه عمومی داخل شدند. از آن جا که برداشت دولت پهلوی از نوسازی در برابر ارزش‌های سنتی و مذهبی قرار داشت، واکنش‌های متفاوتی را در میان گروههای مختلف جامعه برانگیخت و موجب پیدایش و یا تکامل گفتمان‌های مختلف در مورد زنان شد. گفتمان تجدد‌طلب که شارح اصلی آن دولت بود؛ گفتمان سنتی که میراث تمدن و فرهنگ ایرانی – اسلامی بود و به شدت در برابر هر نوع‌گرایی مقاومت می‌نمود؛ گفتمان سنتی جدید که برای حل مشکل ورود تمدن و شبهاتی که در اصول دین پدید آمده بود به بازتعریف اصول تفکر سنتی و انطباق آن با مسائل روز می‌پرداخت و گفتمان مدرن که در مبارزه با دولت پهلوی و امپریالیسم، به ارائه تصویر و تفسیر متفاوتی از زن که مستقل و فعال در عرصه‌های اجتماع است، می‌پرداخت. در مقطع آغازین حیات جمهوری اسلامی تا شروع جنگ ایران و عراق که دوران تاسیس و تثبیت نظام سیاسی است، منطق و منش دولت پیشین در مورد زنان نفی می‌شود و انقلابیون به تعریف جایگاه زن در مجموعه اعتقادی و عملی نظام سیاسی جدید می‌پردازند. وجود زنان به عنوان شهروندانی که می‌توانند نظام سیاسی را پیش ببرند، پسندیده و مورد تشویق است با آغاز جنگ، زنان به عنوان حافظان و مدافعان ارزش‌های اسلامی و مربی نسل‌های آتی به حساب می‌آیند. در این دوران، حوزه سیاست همچنان حوزه‌ای مردانه بوده و زنان تنها به عنوان مدافع و در غالب مشارکت بسیجی و حمایت از جبهه و جنگ فعالیت دارند. پایان جنگ، آغاز دوران متعادل‌تری در عرصه سیاسی – اجتماعی بود. بطوری که در این دوران جهت‌گیری‌های نظام آموزشی و فرایند جامعه‌پذیری به نفع آنان تغییر کرد و بر خلاف روند سابق، جهت افزایش اشتغال زنان، سیاست‌های حمایتی اتخاذ گردید. در حوزه سیاست نیز مقدمات مشارکت زنان پیش‌بینی شده است خدمت بزرگی که دولت برای حضور زنان در عرصه عمومی طی سال‌های پس از انقلاب ایجاد کرد گسترش نظام آموزش بود. آموزش وسیله‌ای برای کسب آگاهی و قدرت‌یابی است. دیدگاههای سنتی در مورد زنان به شدت به چالش کشیده شده است و طرفداران حقوق زنان به دنبال تفسیر احکام اسلامی مطابق شرایط زمان و مکان و براساس مشکلات زنان هستند. منبع/ مرکز تحقیقات زن و خانواده